چه محصولاتی از شیوا امواج برای تابلو برق مناسب‌اند؟
شیوا امواج محصولات متنوعی در حوزه حفاظت، کنترل و اندازه‌گیری تولید می‌کند؛ اما تمام محصولات این برند برای یک نوع تابلو یا یک کاربرد مشخص طراحی نشده‌اند. انتخاب مناسب به نوع تابلو، تک‌فاز یا سه‌فاز بودن شبکه، وجود موتور، شیوه فرمان‌دهی و پارامترهایی بستگی دارد که باید اندازه‌گیری یا کنترل شوند.
برای مثال، کنترل فاز از شبکه سه‌فاز محافظت می‌کند، کنترل بار بر جریان مصرفی موتور نظارت دارد و تایمر ترتیب عملکرد تجهیزات را مدیریت می‌کند. نمایشگر، ترموستات، ساعت فرمان و فلوتر نیز هرکدام وظیفه متفاوتی دارند. بنابراین بهتر است پیش از مشاهده محصولات شیوا امواج، نیاز واقعی تابلو مشخص شود.
بخش قابل‌توجهی از محصولات شیوا امواج در مدار فرمان تابلو قرار می‌گیرند. این تجهیزات معمولاً موتور یا مصرف‌کننده پرقدرت را مستقیماً تغذیه نمی‌کنند؛ بلکه شرایط شبکه یا بار را اندازه می‌گیرند و از طریق خروجی رله، به کنتاکتور فرمان می‌دهند.
کاربردهای اصلی این محصولات عبارت‌اند از:
محصول حفاظتی باید متناسب با خطری انتخاب شود که قرار است کنترل کند. برای نمونه، کنترل فاز جایگزین کنترل بار نیست و تایمر نیز وظیفه حفاظت موتور را انجام نمی‌دهد.
| نوع تابلو یا کاربرد | محصولات مناسب شیوا امواج | وظیفه اصلی |
|---|---|---|
| تابلو موتور سه‌فاز | کنترل فاز، کنترل بار، کنترل فازبار | حفاظت ولتاژ و جریان |
| تابلو پمپ آب | کنترل بار، فلوتر، کنترل هوشمند پمپ | جلوگیری از خشک‌کارکردن و کنترل سطح |
| تابلو ستاره‌مثلث | تایمر ستاره‌مثلث، کنترل فاز، کنترل بار | مدیریت راه‌اندازی و حفاظت |
| تابلو چپ‌گرد و راست‌گرد | تایمر چپ‌گرد‌ـ‌راست‌گرد، کنترل فاز | زمان‌بندی تغییر جهت و حفاظت شبکه |
| تابلو روشنایی | ساعت فرمان، ساعت نجومی، فتوسل | روشن و خاموش‌کردن خودکار |
| تابلو بانک خازنی | رگولاتور خازن، کنترل فاز، نمایشگر | کنترل پله‌های خازنی و نظارت شبکه |
| تابلو توزیع تک‌فاز | محافظ ولتاژ و جریان | حفاظت مصرف‌کنندگان تک‌فاز |
| تابلو تهویه | ترموستات، کنترل دما و رطوبت | فرمان به فن و هیتر |
| تابلو اندازه‌گیری | آمپرمتر، ولت‌متر، مولتی‌متر | نمایش پارامترهای الکتریکی |
| تابلو دیزل ژنراتور | کنترل فاز، تایمر، نمایشگر | نظارت شبکه و مدیریت فرمان |
| تابلو سردخانه | ترموستات صنعتی و تایمر | کنترل دما و دیفراست |
| تابلو نگهداری تجهیزات | ساعت کار و شمارنده | ثبت زمان کارکرد دستگاه |
این جدول برای انتخاب اولیه است. مدل، رنج تنظیم، ولتاژ تغذیه و ظرفیت خروجی هر دستگاه باید مطابق نقشه تابلو بررسی شود.
کنترل فاز یکی از پرکاربردترین محصولات شیوا امواج در تابلوهای صنعتی است. این تجهیز وضعیت سه فاز ورودی را بررسی می‌کند و در صورت بروز اختلال، مسیر فرمان کنتاکتور را قطع می‌کند.
کنترل فاز معمولاً برای تشخیص موارد زیر استفاده می‌شود:
محصولات این گروه شامل کنترل فاز معمولی، مینی کنترل فاز، سوپر کنترل فاز، مدل دیجیتال و نمونه‌های مناسب مدار ستاره‌مثلث هستند. تفاوت آن‌ها بیشتر در ابعاد، نحوه تنظیم، نوع نمایش خطا و امکانات حفاظتی است.
مدل مناسب را می‌توان از میان انواع کنترل فاز شیوا امواج انتخاب کرد. کنترل فازهای این برند بسته به مدل، اختلالاتی مانند افت یا افزایش ولتاژ، عدم تقارن و جابه‌جایی فازها را تشخیص می‌دهند.
کنترل بار به‌جای ولتاژ شبکه، جریان مصرفی موتور یا دستگاه را زیر نظر می‌گیرد. اگر جریان از محدوده تنظیم‌شده خارج شود، رله خروجی فرمان قطع کنتاکتور را صادر می‌کند.
افزایش جریان ممکن است بر اثر اضافه‌بار مکانیکی، گیرکردن محور، خرابی یاتاقان، مسدودشدن پمپ یا اشکال در دستگاه ایجاد شود. کنترل بار در صورت عبور جریان از حد تعیین‌شده، موتور را متوقف می‌کند.
کاهش غیرعادی جریان نیز می‌تواند نشانه بروز مشکل باشد. برای مثال، کاهش جریان پمپ ممکن است به خشک‌کارکردن، خالی‌شدن مخزن، پارگی تسمه یا قطع‌شدن بار مکانیکی مربوط باشد.
اختلاف زیاد میان جریان فازها می‌تواند باعث گرم‌شدن موتور و آسیب به سیم‌پیچ شود. برخی مدل‌های دیجیتال شیوا امواج امکان کنترل عدم تقارن جریان را نیز فراهم می‌کنند.
برای موتور، پمپ، فن و کمپرسور می‌توان مدل مناسب را در دسته کنترل بار شیوا امواج بررسی کرد. مدل‌های دیجیتال این برند با رنج‌های مختلف و برای کنترل افزایش، کاهش و عدم تقارن جریان عرضه می‌شوند.
کنترل فازبار، کنترل ولتاژ و جریان را در یک دستگاه ترکیب می‌کند. این تجهیز برای تابلوهایی مناسب است که هم حفاظت شبکه سه‌فاز و هم نظارت بر بار موتور موردنیاز است، اما فضای تابلو یا تعداد تجهیزات باید محدود بماند.
کنترل فازبار می‌تواند براساس مدل، موارد زیر را بررسی کند:
اگر تابلو پیچیده است یا برای هر حفاظت تنظیمات مستقل لازم دارید، استفاده جداگانه از کنترل فاز و کنترل بار ممکن است انعطاف بیشتری ایجاد کند. در مقابل، برای یک موتور یا پمپ با مدار فرمان ساده، کنترل فازبار می‌تواند تعداد تجهیزات و سیم‌کشی را کاهش دهد.
شیوا امواج نمونه‌هایی از کنترل فازبار را برای رنج‌های مختلف جریان و بدون نیاز به ترانس جریان خارجی در محدوده تعریف‌شده عرضه کرده است.
در تابلوهای تک‌فاز، کنترل فاز سه‌فاز کاربردی ندارد. برای این تابلوها می‌توان از محافظ ولتاژ یا محافظ ولتاژ و جریان تک‌فاز استفاده کرد.
این محصولات برای کاربردهایی مانند موارد زیر قابل‌بررسی هستند:
مدل‌های رله‌ای معمولاً فرمان قطع را به کنتاکتور می‌دهند؛ اما بعضی محافظ‌های آمپراژ پایین یا مدل‌های دوپل می‌توانند براساس طراحی خود، بار مشخصی را مستقیماً قطع کنند. ظرفیت خروجی دستگاه و نوع بار باید پیش از اتصال بررسی شود.
در دسته حفاظت‌کننده تک فاز مدل‌هایی مانند محافظ کنتاکتور، محافظ ولتاژ و کنترل بار تک‌فاز قرار دارند.
تایمر مشخص می‌کند یک فرمان با چه تأخیری وصل یا قطع شود. نوع تایمر باید با منطق عملکرد مدار هماهنگ باشد و انتخاب یک مولتی‌تایمر عمومی همیشه جای تایمر تخصصی را نمی‌گیرد.
این تایمر برای انتقال موتور از حالت ستاره به مثلث استفاده می‌شود. تنظیم نامناسب زمان می‌تواند باعث انتقال زودهنگام، افزایش جریان یا وقفه زیاد میان دو حالت شود.
در ماشین‌آلاتی که موتور باید به‌صورت دوره‌ای تغییر جهت دهد، این تایمر زمان حرکت در هر جهت و فاصله توقف را مدیریت می‌کند. اینترلاک الکتریکی و مکانیکی همچنان باید در مدار حفظ شود.
مولتی‌تایمر برای عملکردهایی مانند تأخیر در وصل، تأخیر در قطع، پالس یا تناوب مناسب است. پیش از خرید باید مدهای کاری مدل انتخابی بررسی شوند.
این محصول برای راه‌اندازی دوباره کنترل‌شده تجهیزات پس از بازگشت برق کاربرد دارد و می‌تواند از روشن‌شدن هم‌زمان چند مصرف‌کننده جلوگیری کند.
انواع مدل‌های مناسب مدار فرمان در دسته تایمر و ساعت قابل مشاهده هستند. شیوا امواج تایمرهای عمومی و تخصصی مانند ستاره‌مثلث، چپ‌گرد‌ـ‌راست‌گرد و مولتی‌تایمر را تولید می‌کند.
ساعت فرمان برای روشن و خاموش‌کردن مصرف‌کننده طبق برنامه زمانی استفاده می‌شود. مدل‌های روزانه، هفتگی یا ماهانه برای تابلوهای روشنایی، پمپ‌های گردشی، تهویه و تجهیزات برنامه‌پذیر مناسب‌اند.
ساعت نجومی به‌جای دریافت نور از سنسور، زمان طلوع و غروب را براساس موقعیت و تاریخ محاسبه می‌کند. این ویژگی برای روشنایی معابر، محوطه‌ها، تابلوهای تبلیغاتی و نمای ساختمان کاربرد دارد.
فتوسل نیز شدت نور محیط را اندازه می‌گیرد و براساس روشنایی واقعی فرمان صادر می‌کند. انتخاب میان این تجهیزات به شرایط پروژه بستگی دارد:
برای مشاهده این تجهیزات می‌توان به دسته فتوسل و ساعت نجومی مراجعه کرد.
در بعضی تابلوها فقط عملکرد حفاظتی کافی نیست و اپراتور باید وضعیت شبکه را مشاهده کند. شیوا امواج انواع آمپرمتر، ولت‌متر و نمایشگرهای چندمنظوره را برای نصب روی درِ تابلو تولید می‌کند.
آمپرمتر جریان مدار را نمایش می‌دهد. در جریان‌های بالا معمولاً اندازه‌گیری از طریق CT انجام می‌شود و نسبت CT باید در تنظیمات دستگاه وارد شود.
ولت‌متر برای مشاهده ولتاژ شبکه تک‌فاز یا سه‌فاز کاربرد دارد. در مدل سه‌فاز باید مشخص شود دستگاه ولتاژ فاز به نول، فاز به فاز یا هر دو را نمایش می‌دهد.
این تجهیزات چند پارامتر را در یک دستگاه نمایش می‌دهند و فضای کمتری روی در تابلو اشغال می‌کنند. مولتی‌مترهای صنعتی ممکن است ولتاژ، جریان، فرکانس و مقادیر حداقل یا حداکثر را نشان دهند.
مدل‌های موجود در بخش نمایشگر و سیگنال برای تابلوهای توزیع، موتورخانه و ماشین‌آلات قابل بررسی هستند. محصولات رسمی شیوا امواج شامل آمپرمترهای ۹۶ و ۹۶×۴۸، ولت‌متر و مولتی‌متر تابلویی است.
برای موتورهای با جریان بالا که عبور مستقیم کابل از کنترل بار امکان‌پذیر نیست، رله کنترل آمپر سه‌فاز همراه با ترانس جریان انتخاب مناسب‌تری است. این تجهیز جریان هر سه فاز را اندازه می‌گیرد و می‌تواند افزایش، کاهش یا عدم تقارن جریان را تشخیص دهد.
رله کنترل آمپر برای کاربردهای زیر مناسب است:
در انتخاب این محصول باید نسبت CT، رنج تنظیم، تعداد خروجی‌ها و منطق ریست بررسی شود. شیوا امواج رله‌های کنترل آمپر با حالت دستی و اتوماتیک و همچنین مدل‌های چندرله‌ای تولید کرده است.
ترموستات زمانی استفاده می‌شود که عملکرد فن، هیتر، کمپرسور یا سیستم هشدار به دما وابسته باشد. محصولات شیوا امواج برای محدوده‌های مختلف دما و سنسورهای متفاوت عرضه می‌شوند.
کاربردهای رایج عبارت‌اند از:
ترموستات تابلویی ساده برای کنترل فن یا هیتر داخل تابلو مناسب است. مدل‌های دیجیتال با سنسور خارجی برای اندازه‌گیری دقیق‌تر دما استفاده می‌شوند. ترموستات صنعتی نیز می‌تواند امکاناتی مانند سنسور دوم و مدیریت دیفراست داشته باشد.
در دسته حرارتی و رطوبت باید محدوده دما، نوع سنسور، دقت، نوع خروجی و محل نصب بررسی شود.
افزایش رطوبت داخل تابلو می‌تواند باعث میعان، خوردگی ترمینال‌ها و کاهش مقاومت عایقی شود. کنترل‌کننده دما و رطوبت با دریافت اطلاعات سنسور، به فن، هیتر یا دستگاه رطوبت‌گیر فرمان می‌دهد.
این تجهیز برای موارد زیر کاربرد دارد:
در انتخاب مدل باید نوع و طول کابل سنسور، محدوده تنظیم، تعداد رله‌ها و منطق خروجی بررسی شود. مدل ترکیبی دما و رطوبت شیوا امواج می‌تواند هر دو پارامتر را با یک سنسور پایش کند.
فلوتر وظیفه تشخیص یا کنترل سطح مایع را بر عهده دارد. فلوتر الکترونیکی معمولاً با الکترودهای داخل مخزن کار می‌کند و برای مایعات رسانا مناسب است. فلوتر مکانیکی نیز براساس حرکت شناور عمل می‌کند و به رسانایی مایع وابسته نیست.
این محصولات در تابلو پمپ برای موارد زیر استفاده می‌شوند:
خروجی فلوتر معمولاً باید به مدار فرمان کنتاکتور متصل شود. اتصال مستقیم پمپ به رله دستگاه فقط زمانی مجاز است که جریان و نوع بار در محدوده اعلام‌شده سازنده باشد. شیوا امواج فلوترهای الکترونیکی و مکانیکی برای کنترل سیستم پمپاژ عرضه کرده است.
رگولاتور ضریب توان، مقدار توان راکتیو شبکه را اندازه‌گیری می‌کند و پله‌های بانک خازنی را براساس نیاز وارد یا خارج می‌کند. تعداد پله رگولاتور باید با طراحی بانک و تعداد کنتاکتورهای خازنی هماهنگ باشد.
انتخاب رگولاتور به این اطلاعات نیاز دارد:
رگولاتور به‌تنهایی اصلاح ضریب توان را انجام نمی‌دهد و باید در کنار خازن، کنتاکتور خازنی، فیوز و CT مناسب استفاده شود. برای تکمیل تابلو می‌توان محصولات دسته رگولاتور بانک خازنی را بررسی کرد.
ساعت کار مدت فعالیت یک دستگاه را ثبت می‌کند و برای برنامه‌ریزی سرویس دوره‌ای مفید است. این تجهیز می‌تواند زمان واقعی کارکرد موتور، پمپ، ژنراتور یا ماشین صنعتی را ذخیره کند.
کاربردهای متداول ساعت کار شامل موارد زیر است:
شمارنده نیز تعداد سیکل، محصول، فرمان یا عملکرد دستگاه را ثبت می‌کند. برای مثال، در دستگاه بسته‌بندی می‌تواند تعداد تولید و در مدار پرس تعداد عملکرد را نمایش دهد.
پیش از انتخاب باید مشخص شود ورودی دستگاه با ولتاژ مستقیم، پالس، کنتاکت خشک یا سنسور تحریک می‌شود.
برای یک تابلو موتور سه‌فاز معمولی، ترکیب زیر قابل‌بررسی است:
البته همه این تجهیزات برای هر تابلو ضروری نیستند. اگر موتور با اینورتر کنترل می‌شود، بخشی از حفاظت‌ها ممکن است داخل درایو وجود داشته باشد؛ اما این موضوع باید از دفترچه همان مدل بررسی شود.
خروجی رله‌های حفاظتی نیز معمولاً در مسیر بوبین کنتاکتور قرار می‌گیرد و نباید مستقیماً جریان موتور را قطع کند.
برای جلوگیری از انتخاب اشتباه، محصولات تابلو را می‌توان در سه گروه اصلی قرار داد:
| گروه | نمونه محصولات | وظیفه |
|---|---|---|
| حفاظتی | کنترل فاز، کنترل بار، محافظ ولتاژ | تشخیص خطا و صدور فرمان قطع |
| کنترلی | تایمر، ساعت فرمان، فلوتر، ترموستات | مدیریت زمان یا شرایط عملکرد |
| اندازه‌گیری | آمپرمتر، ولت‌متر، مولتی‌متر | نمایش وضعیت مدار |
یک نمایشگر معمولاً حفاظت ایجاد نمی‌کند، مگر اینکه سازنده خروجی رله و قابلیت کنترل را صریحاً اعلام کرده باشد. همچنین تجهیز حفاظتی جای کلید اتصال کوتاه، فیوز یا بی‌متال را نمی‌گیرد.
پیش از انتخاب مدل، این چک‌لیست را تکمیل کنید:
نام مشابه دو محصول به معنای یکسان‌بودن مشخصات آن‌ها نیست. برای نمونه، کنترل فاز معمولی، سوپر و دیجیتال امکانات متفاوتی دارند و باید کد دقیق مدل بررسی شود.
کنترل فاز وضعیت ولتاژ شبکه را بررسی می‌کند و الزاماً اضافه‌بار مکانیکی موتور را تشخیص نمی‌دهد. برای پایش جریان باید کنترل بار یا رله کنترل آمپر در نظر گرفته شود.
خروجی بسیاری از رله‌های کنترلی برای مدار فرمان طراحی شده است. موتور باید از طریق کنتاکتور و تجهیزات قدرت تغذیه شود.
اگر جریان موتور نزدیک حد پایین یا بالای رنج دستگاه باشد، دقت تنظیم یا حاشیه عملکرد مناسب نخواهد بود. رنج باید جریان واقعی موتور را به‌خوبی پوشش دهد.
مدل مشابه ممکن است با ولتاژ تغذیه متفاوت عرضه شود. اعمال ولتاژ اشتباه می‌تواند باعث خرابی دستگاه شود.
کنترل بار و کنترل فاز جای کلید مینیاتوری، کلید اتوماتیک یا فیوز را نمی‌گیرند. هرکدام بخش مشخصی از حفاظت تابلو را انجام می‌دهند.
کنترل فاز، کنترل بار و فلوتر سه گزینه اصلی هستند. در تابلوهای پیشرفته‌تر می‌توان از کنترل هوشمند پمپ، آمپرمتر، ساعت کار و محافظ ولتاژ نیز استفاده کرد.
این دو تجهیز جایگزین یکدیگر نیستند. کنترل فاز اختلالات شبکه را بررسی می‌کند و کنترل بار بر جریان و شرایط بار موتور نظارت دارد. برای حفاظت کامل‌تر می‌توان از هر دو یا یک کنترل فازبار مناسب استفاده کرد.
ساعت نجومی براساس زمان طلوع و غروب کار می‌کند و به سنسور نور نیاز ندارد. فتوسل به روشنایی واقعی محیط واکنش نشان می‌دهد. انتخاب به محل نصب و منطق پروژه بستگی دارد.
در بسیاری از مدل‌ها خروجی دستگاه یک رله فرمان است که باید در مسیر بوبین کنتاکتور قرار گیرد. ظرفیت دقیق خروجی باید از مشخصات همان محصول بررسی شود.
برای موتورهای پرقدرت، رله کنترل آمپر سه‌فاز همراه با CT می‌تواند مناسب‌تر از کنترل بار با عبور مستقیم کابل باشد. نسبت CT باید متناسب با جریان موتور انتخاب شود.
محصولات مناسب شیوا امواج برای تابلو برق به کاربرد تابلو بستگی دارند. کنترل فاز و کنترل بار برای حفاظت موتور، تایمر برای مدیریت توالی فرمان، ساعت نجومی برای روشنایی، ترموستات و رطوبت‌سنج برای شرایط محیطی و نمایشگرها برای مشاهده پارامترهای شبکه استفاده می‌شوند.
پیش از خرید، ابتدا وظیفه مورد انتظار را مشخص کنید و سپس ولتاژ تغذیه، رنج تنظیم، خروجی رله، ابعاد و تجهیزات جانبی را بررسی کنید. انتخاب درست زمانی انجام می‌شود که محصول بخشی از یک مدار هماهنگ شامل کلید حفاظتی، کنتاکتور، سیم‌کشی و تجهیزات فرمان باشد؛ نه قطعه‌ای مستقل از طراحی تابلو.
